Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) và Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên (TNC) đã chính thức công bố Chương trình 10 năm của Liên minh vì Amazon (2025–2035), tập trung vào giảm thiểu rủi ro thiên tai và tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu thông qua việc triển khai các giải pháp dựa vào thiên nhiên (Nature-based Solutions – NbS) trên toàn khu vực rừng mưa Amazon.
Tại một sự kiện chung bên lề COP30 tại Brazil, hai tổ chức đã kêu gọi huy động 10 triệu franc Thụy Sĩ đầu tiên (tương đương khoảng 12 triệu USD) nhằm khởi động giai đoạn đầu của chương trình. Sáng kiến này hướng tới việc nâng cao khả năng chống chịu của các cộng đồng Amazon đang chịu nhiều mối đe dọa, bao gồm cháy rừng, hạn hán, lũ lụt, nắng nóng cực đoan, những thách thức kinh tế – xã hội và tình trạng di dời dân cư, thông qua cách tiếp cận kết hợp giữa hành động nhân đạo và khoa học môi trường để bảo vệ cả con người và thiên nhiên.
Được thành lập gần một năm trước, Liên minh vì Amazon là một nỗ lực dài hạn, mang tính tập thể, quy tụ các cộng đồng địa phương, các dân tộc bản địa, chính phủ và các tổ chức cùng cam kết bảo vệ Amazon. Do IFRC điều phối với lợi thế là một mạng lưới có sự hiện diện sâu rộng tại địa phương và vai trò dẫn dắt khu vực, Liên minh kết nối tri thức, nguồn lực và quan hệ đối tác nhằm xây dựng một Amazon vững mạnh hơn, bền vững hơn và bao trùm hơn, đặc biệt thúc đẩy hợp tác giữa các lĩnh vực nhân đạo, môi trường và phát triển.
Trong năm qua, IFRC đã chủ trì một loạt Đối thoại Hệ thống Tri thức Amazon tại Bolivia và Colombia, quy tụ hàng trăm lãnh đạo cộng đồng, nhà khoa học và các đội Chữ thập đỏ để cùng đồng thiết kế các giải pháp do địa phương dẫn dắt. Những đối thoại này, cùng với các phân tích chung được thực hiện với các tổ chức chuyên môn như TNC, đã góp phần xây dựng khung chương trình khu vực mới và các dự án thí điểm tập trung vào phục hồi hệ sinh thái, nông nghiệp thích ứng với khí hậu và sức khỏe cộng đồng.
Bà Loyce Pace, Giám đốc IFRC khu vực châu Mỹ, nhấn mạnh:
“Liên minh vì Amazon thể hiện rõ tinh thần nhân đạo, niềm tin và cách tiếp cận lấy địa phương làm trung tâm của Phong trào Chữ thập đỏ. Cùng với các đối tác, chúng tôi đang huy động nguồn lực để bảo vệ các cộng đồng đang đối mặt với cháy rừng, hạn hán, lũ lụt và di dời do khí hậu. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là dự báo và ứng phó với thiên tai hay khủng hoảng y tế, mà còn giúp con người có thể phát triển bền vững trong bối cảnh khí hậu đang thay đổi.”
Liên minh vì Amazon được xây dựng dựa trên ba trụ cột chiến lược, định hướng cho các hành động dài hạn và lồng ghép cách tiếp cận thích ứng do địa phương dẫn dắt. Trụ cột thứ nhất tập trung vào quản lý rủi ro và hành động khí hậu mang tính dự báo sớm, nhấn mạnh sự sẵn sàng tại cộng đồng, quản trị địa phương bao trùm và hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả. Trụ cột thứ hai hướng tới sinh kế bền vững và có khả năng chống chịu, thông qua việc hỗ trợ các giải pháp dựa vào thiên nhiên, kinh tế xanh và chủ quyền lương thực. Trụ cột thứ ba thúc đẩy chăm sóc sức khỏe toàn diện và phúc lợi cộng đồng, kết nối sức khỏe thể chất, tinh thần và đời sống tinh thần với công tác bảo vệ môi trường.
Bà Clare Shakya, Giám đốc điều hành toàn cầu về khí hậu của TNC, cho biết:
“Quan hệ đối tác này kết hợp những thế mạnh tốt nhất của hành động nhân đạo, phát triển và khoa học môi trường để hỗ trợ những người đang bảo vệ Amazon mỗi ngày. Thông qua phục hồi hệ sinh thái, tăng cường vai trò lãnh đạo cộng đồng, đầu tư vào các giải pháp dựa vào thiên nhiên và giải quyết những bất bình đẳng mang tính cấu trúc trong hệ thống tài chính cho thích ứng khí hậu, Liên minh sẽ giúp các cộng đồng Amazon thích ứng và phát triển, đồng thời bảo vệ đa dạng sinh học và các hệ thống khí hậu mà toàn nhân loại đang phụ thuộc.”
Các tổ chức, chính phủ, doanh nghiệp, cùng các cộng đồng và dân tộc bản địa quan tâm được mời gọi tham gia Liên minh, chung tay thúc đẩy khả năng chống chịu khí hậu cũng như các hành động nhân đạo và phát triển trên toàn khu vực Amazon.
Với sự tham gia tích cực của các Hội Chữ thập đỏ quốc gia tại 9 quốc gia Amazon, cùng sự hợp tác của TNC và nhiều đối tác đang hoạt động tại các khu vực trọng điểm trong lưu vực, Liên minh đặt mục tiêu tiếp cận 4 triệu người trong vòng 10 năm tới. Cách tiếp cận của sáng kiến này đặt trọng tâm vào vai trò lãnh đạo địa phương, đối thoại liên văn hóa và quan hệ đối tác dài hạn – những yếu tố then chốt để giải quyết một trong những thách thức nhân đạo và môi trường phức tạp nhất của thời đại (Nguồn IFRC).
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Colombia