Ủy ban châu Âu về Viện trợ Nhân đạo và Bảo vệ Dân sự (ECHO), Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) và Hội Chữ thập đỏ Colombia đã đưa ra lời kêu gọi chung về việc tăng cường đầu tư và thúc đẩy cách tiếp cận nhân đạo do địa phương dẫn dắt nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các cuộc khủng hoảng nhân đạo tại khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Chỉ riêng trong năm 2025, hơn 34 triệu người trong khu vực này cần được hỗ trợ khẩn cấp.
Lời kêu gọi được đưa ra tại cuộc họp mang tên “Từ cam kết đến hành động: đổi mới nhân đạo trong hợp tác giữa Liên minh châu Âu – Mỹ Latinh và Caribe”, tổ chức tại Bogotá (Colombia), trong bối cảnh chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh CELAC–EU lần thứ 4 diễn ra tại Santa Marta vào ngày 8–9/11.
Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan chức năng Colombia, chính phủ các nước, các tổ chức đa phương và Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, cùng thảo luận và đề xuất những mô hình hợp tác mới, lấy hành động tại cộng đồng làm trọng tâm.
Phát biểu tại sự kiện, bà Judith Carvajal de Álvarez, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Colombia, nhấn mạnh:
“Trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng ngày càng gia tăng, Hội Chữ thập đỏ Colombia tái khẳng định cam kết bảo vệ sự sống và nhân phẩm con người, đồng thời tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với Liên minh châu Âu, Phong trào Chữ thập đỏ và các bên liên quan nhằm triển khai các hoạt động ứng phó nhanh chóng, phối hợp và đổi mới. Chúng tôi kêu gọi gia tăng đầu tư cho công tác chuẩn bị và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng – yếu tố then chốt để viện trợ đến đúng nơi, đúng lúc.”
Tại cuộc họp, bà Hadja Lahbib, Ủy viên Liên minh Châu Âu phụ trách Bình đẳng, Chuẩn bị sẵn sàng và Quản lý khủng hoảng, đã công bố tăng thêm 21,5 triệu euro cho hợp tác nhân đạo của EU tại khu vực. Bà cũng điểm lại các nỗ lực của EU trong hỗ trợ nhân đạo sau bão Melissa, đồng thời thăm thành phố Quibdó (Colombia) và gặp gỡ các cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi bạo lực và thiên tai.
“Tại Colombia, nhiều cộng đồng đã chứng kiến lũ lụt cuốn trôi nhà cửa, bạo lực buộc các gia đình phải rời bỏ quê hương và các nhóm vũ trang lôi kéo thanh thiếu niên. Tuy vậy, các tình nguyện viên, lãnh đạo địa phương và lực lượng ứng phó tuyến đầu vẫn thể hiện tinh thần kiên cường và quyết tâm phi thường,” bà Lahbib chia sẻ.
“EU đồng hành cùng những nỗ lực đó thông qua hỗ trợ thiết thực – từ tài trợ nhân đạo, đào tạo phòng ngừa thiên tai đến bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương nhất, bao gồm phụ nữ, thanh niên và các gia đình phải di dời.”
Hiện nay, cứ bốn thảm họa trên toàn cầu thì có ít nhất một xảy ra tại Mỹ Latinh và Caribe, gây thiệt hại kinh tế khoảng 58 tỷ USD mỗi năm và đe dọa nghiêm trọng sinh kế của các cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt trong bối cảnh nhiều khu vực chịu ảnh hưởng của các nhóm vũ trang. Các xu hướng toàn cầu cũng cho thấy số lượng thảm họa có thể tăng lên 560 vụ mỗi năm vào năm 2030, tương đương 1,5 thảm họa mỗi ngày.
Chuyển dịch chiến lược sang hành động nhân đạo do địa phương dẫn dắt
Các đại biểu thống nhất rằng những mô hình ứng phó truyền thống không còn phù hợp trước các cuộc khủng hoảng kéo dài, đan xen giữa biến đổi khí hậu, bất bình đẳng cấu trúc, bạo lực, bất ổn kinh tế và di cư cưỡng bức. Trong bối cảnh đó, hành động nhân đạo do địa phương dẫn dắt được khẳng định là yêu cầu chiến lược và mang tính đạo đức.
Những khuyến nghị chính bao gồm: chuyển sang cơ chế tài trợ linh hoạt, đa năm; tăng cường không gian dân sự và vai trò lãnh đạo của các tác nhân địa phương; đồng thời tận dụng các công cụ như Global Gateway để đầu tư vào các hệ thống nhân đạo bao trùm và bền vững. Các bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố hợp tác nhân đạo giữa CELAC và EU, thúc đẩy thực thi luật nhân đạo quốc tế, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, hỗ trợ người di dời, tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và cung cấp dịch vụ y tế, bảo vệ.
Ông Xavier Castellanos, Phó Tổng Thư ký IFRC phụ trách Phát triển và Điều phối Hội quốc gia, khẳng định:
“Đầu tư cho hành động nhân đạo tại địa phương không phải là mục tiêu trong tương lai, mà là quyết định của hiện tại – quyết định chuyển giao quyền lực về đúng nơi cần có: các cộng đồng và tác nhân địa phương, những người đang đi đầu trong công tác chuẩn bị, ứng phó và xây dựng khả năng phục hồi.”
Cuộc họp cũng thúc đẩy cách tiếp cận ‘ba trụ cột’ (nhân đạo – phát triển – hòa bình), nêu bật các mô hình hợp tác hiệu quả tại Colombia, Haiti và Trung Mỹ, nơi sự phối hợp giữa các tác nhân địa phương và châu Âu đã góp phần nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng thông qua hệ thống cảnh báo sớm, mạng lưới y tế cơ sở và các cơ chế bảo vệ người di cư.
Kết thúc sự kiện, các bên cùng nhấn mạnh rằng những cách tiếp cận đơn lẻ không còn phù hợp, đồng thời kêu gọi vượt ra khỏi khuôn khổ viện trợ truyền thống dựa trên nhà tài trợ, hướng tới các quan hệ đối tác dựa trên niềm tin, đồng quản trị và cam kết dài hạn (Nguồn IFRC).
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Colombia