Trước nắng nóng và lũ lụt, Hội Chữ thập đỏ Mexico thúc đẩy giải pháp địa phương nhằm tăng cường khả năng chống chịu cộng đồng
Mexico là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, với nhiều loại hình rủi ro khác nhau như hạn hán ở miền Bắc, sương giá tại khu vực Tây Bắc và Đông Bắc, mưa lớn ở miền Nam, cùng bão nhiệt đới dọc theo bờ biển. Theo Trung tâm Quốc gia Phòng ngừa Thảm họa Mexico, khoảng 80% chi phí liên quan đến thiên tai trong giai đoạn 2000–2022 có liên quan đến các hiện tượng thời tiết và nước.
Trước thực trạng đó, Hội Chữ thập đỏ Mexico phối hợp với Liên minh Zurich về Tăng cường Khả năng chống chịu khí hậu đã triển khai các giải pháp dựa trên cộng đồng nhằm đo lường và nâng cao khả năng chống chịu trước nắng nóng và lũ lụt – hai mối đe dọa ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu.
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Mexico
Đo lường khả năng chống chịu từ thực tiễn địa phương
Trong thời gian qua, Hội Chữ thập đỏ Mexico đã áp dụng Khung đo lường khả năng chống chịu khí hậu cho cộng đồng (CRMC) – một phương pháp dựa trên dữ liệu, có sự tham gia của người dân – để đánh giá mức độ chống chịu trước các hiểm họa khí hậu, đồng thời xác định các giải pháp phù hợp với từng địa phương.
Hoạt động được triển khai tại hai khu vực có điều kiện rất khác nhau: Mexicali, một đô thị biên giới phía Bắc thường xuyên hứng chịu nắng nóng cực đoan và thiếu nước; và khu vực Sotavento (bang Veracruz), nơi các cộng đồng nông thôn và bán đô thị phải đối mặt với lũ lụt và bão nhiệt đới do mưa lớn và hệ thống sông ngòi dày đặc.
Kết quả đo lường CRMC đã phản ánh rõ mối quan tâm của cộng đồng về ngập lụt tại Veracruz, cũng như những tác động của nắng nóng và bệnh truyền qua véc-tơ tại Mexicali. Việc kết hợp kiến thức địa phương với hành động ở cấp khu vực giúp Hội Chữ thập đỏ Mexico vừa ứng phó với rủi ro trước mắt, vừa góp phần xây dựng các giải pháp dài hạn cho tương lai.
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Mexico
Ứng phó nắng nóng: Thách thức y tế công cộng
Những năm gần đây, Mexicali ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục và số đợt nắng nóng ngày càng gia tăng. Riêng năm 2024, đã có 47 trường hợp tử vong được xác định trực tiếp do nắng nóng, cho thấy đây là một thách thức nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Trong bối cảnh đó, nhiều hộ gia đình và người lao động phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng làm mát như điều hòa nhiệt độ, nhà ở cách nhiệt và các điểm làm mát công cộng. Tuy nhiên, không phải cộng đồng nào cũng có khả năng tiếp cận các giải pháp này, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương thường xuyên đối mặt với tình trạng mất điện. Đánh giá CRMC đã chỉ ra nhu cầu cấp thiết về các giải pháp làm mát thay thế, chi phí thấp và dễ tiếp cận, cũng như việc thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên nhằm thích ứng với khí hậu.
Tăng cường khả năng chống chịu trước bão và lũ lụt
Tại khu vực Sotavento, các cơn bão và xoáy thuận nhiệt đới thường xuyên gây mưa lớn, dẫn đến lũ lụt trên diện rộng. Một yếu tố quan trọng giúp tăng cường khả năng chống chịu của khu vực là sự hiện diện của các đội xung kích cộng đồng, được đào tạo về phòng ngừa và ứng phó thảm họa.
Phân tích CRMC cho thấy cần tiếp tục nâng cao năng lực cho các đội này thông qua đào tạo, tăng cường phối hợp và kết nối hiệu quả hơn với hệ thống cảnh báo sớm, nhằm bảo đảm thông tin kịp thời đến được các nhóm dễ bị tổn thương, qua đó giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.
Cách tiếp cận hợp tác và đổi mới
Thay vì thu thập dữ liệu theo hình thức khảo sát từng hộ gia đình, Hội Chữ thập đỏ Mexico đã áp dụng phương pháp sáng tạo như tổ chức các hội chợ tăng cường khả năng chống chịu, nơi người dân cùng tham gia đo lường CRMC và các hoạt động nâng cao nhận thức rủi ro. Bên cạnh đó, thông tin còn được thu thập thông qua thảo luận nhóm và phỏng vấn các bên liên quan, bao gồm lãnh đạo cộng đồng và cơ quan chức năng.
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Mexico
Cách tiếp cận này không chỉ giúp bảo đảm an toàn cho tình nguyện viên và cán bộ trong bối cảnh phức tạp, mà còn tạo dựng niềm tin, thúc đẩy sự tham gia sớm của các đối tác và tăng cường trách nhiệm chung trong xây dựng khả năng chống chịu.
Trong thời gian tới, Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) sẽ tiếp tục hỗ trợ chia sẻ và nhân rộng những bài học kinh nghiệm từ sáng kiến này ở cấp độ quốc tế, góp phần thúc đẩy các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng, vì sự an toàn và phát triển bền vững của những nhóm dễ bị tổn thương (Nguồn IFRC).