Tại miền Nam Zambia, nơi những con sông từng nuôi sống cộng đồng nay đã trở thành những dải đất khô cằn, việc tìm kiếm nước sạch trở thành cuộc vật lộn mỗi ngày. Hạn hán kéo dài khiến mùa màng thất bát, gia súc chết hàng loạt, buộc Chính phủ Zambia phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vào đầu năm 2024. Ước tính có khoảng 6,6 triệu người cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp, trong đó hàng triệu người đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch và mất an ninh lương thực.
Trong hoàn cảnh đó, một chiếc can nước dung tích 20 lít cùng các vật dụng vệ sinh cơ bản đã trở thành “phao cứu sinh” đối với nhiều gia đình.
Bảo vệ sức khỏe và phẩm giá
Tại huyện Sinazongwe – một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, hàng nghìn hộ gia đình đã nhận được hỗ trợ từ Hội Chữ thập đỏ Zambia và Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế.
Thông qua lời kêu gọi khẩn cấp về hạn hán, hơn 3.100 hộ gia đình đã được cấp phát các bộ dụng cụ vệ sinh thiết yếu, bao gồm:
-
Xà phòng đa năng
-
Hóa chất xử lý nước (chlorine)
-
Can đựng nước 20 lít an toàn
Những vật dụng đơn giản này giúp các gia đình lưu trữ và xử lý nước an toàn, giảm nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như tiêu chảy, tả và các bệnh lây truyền qua nước.
Không chỉ dừng lại ở việc cấp phát, các tình nguyện viên Chữ thập đỏ còn trực tiếp hướng dẫn cộng đồng về vệ sinh cá nhân, xử lý nước và phòng chống dịch bệnh. Trong toàn bộ chiến dịch, hơn 45.000 hộ gia đình đã được tiếp cận thông tin về chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh.
Song song đó, các đội ứng phó cũng phục hồi giếng khoan, cải thiện hệ thống quản lý điểm cấp nước, giúp hơn 15.000 người dân tiếp cận trở lại với nguồn nước an toàn.
“Sự hỗ trợ giúp tôi yên tâm hơn”
Với bà Elia Sialanga (47 tuổi), sống tại khu Kabanana, sự hỗ trợ này đã thay đổi đáng kể cuộc sống hàng ngày. Là người sử dụng xe lăn, bà từng gặp rất nhiều khó khăn trong việc lấy và bảo quản nước.
“Trước đây, việc trữ nước rất khó khăn, các vật chứa dễ bị đổ hoặc nhanh bẩn. Giờ đây tôi có thể giữ nước sạch cho gia đình. Điều đó giúp tôi yên tâm hơn”, bà chia sẻ.
Tương tự, chị Muleya Sikuteka – một người mẹ có bốn con – cho biết bộ dụng cụ vệ sinh mang lại sự an tâm lớn:
“Tôi từng lo lắng mỗi ngày về việc con mình uống phải nước bẩn. Giờ đây, với can nước và chlorine, tôi biết mình có thể bảo vệ các con.”
Hỗ trợ toàn diện, tăng cường khả năng chống chịu
Ngoài các bộ dụng cụ vệ sinh, hơn 4.400 hộ gia đình còn nhận được hỗ trợ tiền mặt khẩn cấp, giúp họ chủ động chi trả cho nhu cầu thiết yếu như lương thực, học phí hay vật dụng sinh hoạt.
Cách tiếp cận này không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn góp phần bảo vệ phẩm giá, tăng cường sinh kế và khả năng chống chịu của người dân trước tác động của biến đổi khí hậu.
Riêng hoạt động hỗ trợ vệ sinh tại Sinazongwe có tổng giá trị khoảng 1,3 triệu Kwacha Zambia (tương đương hơn 52.000 franc Thụy Sĩ), nằm trong chương trình hỗ trợ quy mô lớn, tiếp cận hơn 380.000 người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi hạn hán.
Khi nước sạch thay đổi cuộc sống
Không chỉ tại Zambia, những câu chuyện tích cực về nước sạch còn được ghi nhận tại nhiều nơi khác, như tại làng Lonfoloko (Togo), nơi phụ nữ đóng vai trò trung tâm trong việc bảo vệ và quản lý nguồn nước.
Tại đây, các nhóm “Câu lạc bộ các bà mẹ” cùng nhau vệ sinh, bảo dưỡng điểm cấp nước mỗi tuần. Nhờ đó, nguồn nước được đảm bảo an toàn, giảm đáng kể các bệnh liên quan đến nước, đồng thời giúp phụ nữ tiết kiệm thời gian, có thêm cơ hội chăm lo gia đình và phát triển bản thân.
“Chúng tôi không còn phải chịu đựng việc đi lấy nước vất vả mỗi ngày, và các bệnh do nước bẩn cũng không còn nữa”, bà Abalo Enyoname – Chủ tịch câu lạc bộ – cho biết.
Thông điệp Ngày Nước Thế giới
Nhân Ngày Nước Thế giới, những câu chuyện từ Zambia và Togo cho thấy:
Những giải pháp đơn giản như nước sạch và vệ sinh cơ bản có thể tạo ra thay đổi to lớn – giúp bảo vệ sức khỏe, củng cố khả năng chống chịu và mang lại hy vọng cho cộng đồng.
Khi mỗi gia đình có thể tiếp cận nước sạch, đó không chỉ là câu chuyện về sinh tồn, mà còn là nền tảng cho một tương lai bền vững và nhân văn hơn.
