Sáng ngày 06/01/1946, tại Bắc Bộ Phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp đại diện Lớp nữ cứu thương Hồng thập tự đầu tiên. Tại buổi gặp, Người giới thiệu, giải thích về Phong trào Chữ thập đỏ quốc tế, định hướng phương hướng hoạt động và căn dặn: “Phải xuất phát từ tình yêu thương nhân dân tha thiết mà góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và làm mọi việc có thể làm được để giảm bớt đau thương cho họ”. Người cũng ký sổ vàng, ghi nhận: “Hồng thập tự Việt Nam. Trưởng ban danh dự”.
Tối cùng ngày, tại số nhà 68 Trần Xuân Soạn, Hà Nội, Ban vận động Hồng thập tự Việt Nam chính thức được thành lập, do bà Nguyễn Thị Thịnh làm Trưởng ban; suy tôn Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Trưởng ban Danh dự. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển từ những hoạt động cứu thương, vận động nhân đạo ban đầu sang quá trình tập hợp lực lượng, xây dựng tổ chức và định hình hoạt động nhân đạo có tính hệ thống ở Việt Nam.
Ngày 23/11/1946, Đại hội đại biểu Hồng thập tự Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức tại đình làng Thanh Ấm, thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội), chính thức thành lập Hội Hồng thập tự Việt Nam. Đại hội suy tôn Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Chủ tịch danh dự đầu tiên của Hội và Người đã đảm nhiệm cương vị này suốt 23 năm liên tục (1946 – 1969) cho đến khi qua đời; Bác sĩ Vũ Đình Tụng được bầu làm Hội trưởng đầu tiên (đảm nhiệm 27 năm liên tục từ 1946 đến 1974).
Đại hội đã thông qua Điều lệ Hội gồm 7 chương, 18 điều, xác định hệ thống tổ chức Hội gồm 5 cấp (Ban Trị sự Trung ương, Ban Trị sự kỳ, Ban Trị sự tỉnh, chi Hội và phân Hội). Ngày 31/5/1947, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Tôn Đức Thắng đã ký Nghị định số 77-NV chính thức cho phép Hội Hồng thập tự Việt Nam thành lập và hoạt động dưới sự bảo trợ tối cao của Chính phủ.
Ngày 23/11/1946, Đại hội đại biểu Hồng thập tự Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức tại đình làng Thanh Ấm, thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội), chính thức thành lập Hội Hồng thập tự Việt Nam. Đại hội suy tôn Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Chủ tịch danh dự đầu tiên của Hội. Người đảm nhiệm cương vị này từ năm 1946 đến năm 1969, cho đến khi qua đời. Bác sĩ Vũ Đình Tụng được bầu làm Hội trưởng đầu tiên, giữ cương vị này trong giai đoạn 1946–1974.
Đại hội đã thông qua Điều lệ Hội, xác lập cơ cấu tổ chức gồm 5 cấp: Ban Trị sự Trung ương, Ban Trị sự kỳ, Ban Trị sự tỉnh, chi Hội và phân Hội. Đây là cơ sở ban đầu để Hội xây dựng hệ thống tổ chức, tập hợp hội viên và triển khai các hoạt động nhân đạo trên phạm vi cả nước. Ngày 31/5/1947, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Tôn Đức Thắng ký Nghị định số 77-NV, chính thức cho phép Hội Hồng thập tự Việt Nam thành lập và hoạt động dưới sự bảo trợ tối cao của Chính phủ.
Sự ra đời của Hội Hồng thập tự Việt Nam là dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của công tác nhân đạo có tổ chức ở nước ta. Trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập và bước vào cuộc kháng chiến bảo vệ chính quyền cách mạng, Hội ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu cứu chữa thương, bệnh binh, chăm sóc sức khỏe nhân dân, đồng thời tập hợp, phát huy tinh thần nhân ái và sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Việc hình thành một tổ chức có điều lệ, cơ cấu và định hướng hoạt động rõ ràng đã đặt nền móng cho quá trình xây dựng, phát triển hệ thống Hội, từng bước mở rộng hoạt động và tăng cường quan hệ với Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế.
Tư tưởng và lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ những ngày đầu thành lập đã góp phần định hướng cho quá trình hình thành bản sắc và sứ mệnh của Hội: Lấy tình yêu thương con người làm điểm xuất phát; lấy việc bảo vệ sức khỏe, giảm bớt đau thương và chăm lo đời sống nhân dân làm mục tiêu hành động. Trải qua các giai đoạn lịch sử, những giá trị ấy tiếp tục được các thế hệ cán bộ, hội viên, tình nguyện viên Chữ thập đỏ kế thừa và phát huy, trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt hành trình 80 năm xây dựng, trưởng thành và cống hiến của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam.
