Trong lĩnh vực phòng ngừa và ứng phó thảm họa, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tập trung đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên, tình nguyện viên và nhân dân; đồng thời lồng ghép các mô hình hoạt động nhằm thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Một trong những minh chứng sinh động và có sức lan tỏa sâu rộng nhất trong hành trình phục hồi hệ sinh thái tự nhiên của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam là Dự án “Trồng rừng ngập mặn – Giảm thiểu rủi ro thảm họa”. Được khởi động từ năm 1994 với sự hỗ trợ của nhiều đối tác quốc tế như Hội Chữ thập đỏ Đan Mạch và Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản thông qua Hiệp hội Chữ thập đỏ – Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, dự án được đánh giá là chương trình mang tính “5 nhất” của Hội, gồm: Có thời gian triển khai dài nhất, được thực hiện trên nhiều địa bàn nhất, huy động nhiều thành phần cộng đồng tham gia nhất, mang lại lợi ích cho số lượng người dân lớn nhất và đạt hiệu quả cao nhất.
Qua nhiều giai đoạn triển khai bền bỉ tại các tỉnh, thành phố ven biển như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình (cũ), Nam Định (cũ), Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình (cũ) và trồng rừng phòng hộ tại một số tỉnh miền núi như Hòa Bình (cũ), Vĩnh Phúc (cũ), hàng chục nghìn héc-ta rừng ngập mặn, rừng chắn sóng đã được gây dựng và phát triển xanh tốt. Những cánh rừng này không chỉ trở thành lá chắn tự nhiên bảo vệ đê điều, tính mạng và tài sản của người dân trước bão lũ, sóng lớn và xâm nhập mặn, mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững, tăng nguồn lợi thủy sản, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho hàng triệu người dân.
Bên cạnh các hoạt động phục hồi hệ sinh thái và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam cũng là một trong những tổ chức tích cực tham gia hỗ trợ người dân ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn tại nhiều địa phương. Trong đợt hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng năm 2016, Trung ương Hội đã triển khai các hoạt động cứu trợ khẩn cấp, hỗ trợ nước uống, nước sinh hoạt cho người dân tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời phối hợp với UNICEF thực hiện dự án cải thiện nước sạch và vệ sinh môi trường cho hàng chục nghìn người dân, học sinh và phụ nữ tại các địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của hạn hán, xâm nhập mặn. Những hoạt động này góp phần giúp cộng đồng giảm thiểu tác động của thiên tai, bảo vệ sức khỏe và nâng cao khả năng thích ứng trước những thách thức ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.
Năm 2021 – 2023, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã phối hợp triển khai Dự án “Xanh hóa hoạt động giảm nhẹ rủi ro thiên tai của Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ: Bảo vệ tính mạng thông qua việc hòa hợp với thiên nhiên” do Hội Chữ thập đỏ Mỹ tài trợ. Đây là dự án thí điểm với cách tiếp cận mới, áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) nhằm nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước các hiểm họa. Tại Việt Nam, dự án được triển khai tại ba xã thuộc tỉnh Thanh Hóa gồm Yến Sơn (Hà Trung), Nga Tiến (Nga Sơn) và Yên Nhân (Thường Xuân). Thông qua các chương trình tập huấn, hội thảo, cuộc thi và thực hành các công cụ đánh giá rủi ro thiên tai lồng ghép giải pháp xanh, dự án đã góp phần giúp cán bộ và người dân nâng cao nhận thức, chủ động bảo vệ tài nguyên đất, nguồn nước và rừng; thành lập các nhóm hỗ trợ kỹ thuật và nhóm cộng đồng để quản lý, vận hành các mô hình giảm nhẹ thiên tai tại chỗ; đồng thời đặt nền móng cho tư duy “xanh hóa” các hoạt động nhân đạo, chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích ứng thông qua bảo vệ môi trường và hệ sinh thái tự nhiên.
Bên cạnh đó, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam còn phối hợp triển khai nhiều chương trình, dự án liên quan đến thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường như Dự án “Tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu”; Dự án “Xây dựng năng lực ứng phó cho cộng đồng bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và xuống cấp môi trường” tại Phú Yên và Đắk Lắk; các chương trình trường học an toàn, nước sạch và vệ sinh môi trường tại các địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn… Những hoạt động này góp phần nâng cao năng lực ứng phó cho cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và bảo vệ sức khỏe, sinh kế của người dân.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, hạn hán, xâm nhập mặn và suy thoái môi trường ngày càng gia tăng, những người nghèo, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và các cộng đồng dễ bị tổn thương luôn là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Với vai trò là tổ chức nhân đạo Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chương trình, dự án thiết thực nhằm nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước các tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai. Từ các hoạt động trồng, phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, xây dựng cộng đồng an toàn, hỗ trợ sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu đến các chương trình nước sạch, vệ sinh môi trường, nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó thiên tai, Hội luôn hướng tới mục tiêu bảo vệ tính mạng, sức khỏe và sinh kế của người dân, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương.
Hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam kêu gọi các cấp Hội, cán bộ, hội viên, tình nguyện viên và các tầng lớp nhân dân cùng chung tay bảo vệ tài nguyên đất, nguồn nước và hệ sinh thái tự nhiên; tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, trồng cây xanh, bảo vệ rừng và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên.
Mỗi hành động hôm nay không chỉ góp phần phục hồi hệ sinh thái và giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn góp phần bảo vệ cuộc sống, sinh kế và tương lai của hàng triệu người dân, xây dựng những cộng đồng an toàn, thích ứng và phát triển bền vững trước những thách thức của biến đổi khí hậu.