Tham dự Hội nghị có bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; ông Nguyễn Sỹ Trường, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam; đại diện các đơn vị thuộc hai hệ thống cùng đại biểu tại các điểm cầu trực tuyến ở các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Chương trình phối hợp được hai bên ký kết ngày 25/8/2026, trên cơ sở phát huy thế mạnh của mỗi bên. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam có mạng lưới rộng khắp, gần dân, có khả năng nắm bắt nhu cầu, xác định những hoàn cảnh cần trợ giúp, vận động và điều phối nguồn lực nhân đạo. Liên minh Hợp tác xã Việt Nam có thế mạnh trong tư vấn, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, tổ hợp tác, hợp tác xã, tổ chức sản xuất, quản trị, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường. Sự phối hợp giữa hai bên hướng tới đưa nguồn lực nhân đạo đến gần hơn với việc làm, thu nhập và sinh kế lâu dài của người dân. Đối tượng được ưu tiên là người có hoàn cảnh khó khăn, người dễ bị tổn thương, người khuyết tật, phụ nữ yếu thế, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và những nhóm cần trợ giúp nhân đạo khác.
Điểm đáng chú ý của chương trình là cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm. Thay vì chỉ hỗ trợ bằng tiền, hàng hóa hoặc các hình thức cứu trợ trong thời điểm khó khăn, hai bên hướng tới khảo sát nhu cầu thực tế, lựa chọn phương án sinh kế phù hợp, hỗ trợ kỹ năng, tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là người dân nhận được hỗ trợ mà là có khả năng duy trì sinh kế, tạo thu nhập và từng bước tự chủ cuộc sống.
Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh yêu cầu chương trình phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, lựa chọn đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng mô hình sinh kế. Theo bà, khi xây dựng một mô hình cần xác định rõ hợp tác xã nào có thể đồng hành, sản phẩm làm ra sẽ tiêu thụ ở đâu, thu nhập của người tham gia thay đổi như thế nào và mô hình có thể duy trì ra sao sau khi nguồn hỗ trợ kết thúc. “Không triển khai theo kiểu chạy theo số lượng mô hình, không hình thức, mà phải quan tâm đến kết quả”, bà Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, người dân cần được đặt ở vị trí trung tâm và từng bước trở thành chủ thể của sinh kế. Việc hỗ trợ cần tạo điều kiện để người dân tham gia các mối liên kết sản xuất, tổ hợp tác, hợp tác xã và tiếp cận thị trường, thay vì chỉ nhận hỗ trợ rồi tiếp tục tự xoay xở. Bà Cao Xuân Thu Vân đề nghị các địa phương chủ động rà soát nhu cầu sinh kế, lựa chọn hợp tác xã, tổ hợp tác có đủ năng lực đồng hành; đồng thời xác định rõ đối tượng tham gia, phương án sinh kế, nguồn lực, tổ chức đồng hành, đầu ra và kết quả dự kiến. Đây là những yếu tố quan trọng để các mô hình được triển khai thực chất, có khả năng duy trì và nhân rộng.
Từ góc độ hoạt động nhân đạo, ông Nguyễn Sỹ Trường, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam cho rằng, điểm quan trọng của chương trình là chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo điều kiện để người dân phục hồi, có việc làm, có sinh kế và từng bước tự chủ cuộc sống. “Không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà phải giúp họ có điều kiện vươn lên, có việc làm, có sinh kế và tự chủ được cuộc sống”, ông Nguyễn Sỹ Trường nhấn mạnh. Theo ông Nguyễn Sỹ Trường, cứu trợ, hỗ trợ khẩn cấp vẫn là một phần không thể thiếu của hoạt động nhân đạo khi người dân gặp thiên tai, dịch bệnh, tai nạn hoặc những khó khăn đột xuất. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở trao tặng, cứu trợ thì mới giải quyết một phần nhu cầu trước mắt. Việc phục hồi năng lực, khôi phục sản xuất, tạo việc làm và duy trì sinh kế sẽ giúp người dân có thêm nền tảng để ổn định cuộc sống lâu dài.
Từ đó, hai bên dự kiến nghiên cứu, xây dựng và thí điểm một số mô hình sinh kế nhân đạo gắn với tổ hợp tác, hợp tác xã tại những địa bàn phù hợp. Người dân có nhu cầu và đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ tiếp cận các mô hình sản xuất phù hợp; đồng thời được tư vấn, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về tổ chức sản xuất, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, thương mại điện tử và kết nối thị trường. Các hợp tác xã, tổ hợp tác được khuyến khích tham gia bằng nhiều hình thức như hỗ trợ kỹ thuật, cung ứng đầu vào, tạo việc làm, tổ chức sản xuất, thu mua và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó hình thành mối liên kết giữa người dân và các chủ thể kinh tế tại địa phương, giúp người được hỗ trợ có thêm cơ hội tham gia vào chuỗi sản xuất thay vì chỉ nhận hỗ trợ đơn lẻ.
Chương trình cũng chú trọng phòng ngừa rủi ro và phục hồi sinh kế, nhất là tại những địa bàn thường xuyên chịu tác động của thiên tai, dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Các nội dung về phòng ngừa rủi ro, sơ cấp cứu, chăm sóc sức khỏe ban đầu, bảo đảm an toàn trong sản xuất, khôi phục sản xuất và duy trì sinh kế sẽ được lồng ghép vào các hoạt động phù hợp. Bên cạnh phát triển sinh kế, hai bên tiếp tục phối hợp trong các hoạt động nhân đạo, an sinh xã hội, “Tết Nhân ái”, “Chợ Nhân đạo”; vận động hợp tác xã, tổ hợp tác tham gia cung ứng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và giới thiệu, quảng bá sản phẩm. Chuyển đổi số, kết nối cung – cầu, truy xuất nguồn gốc và xây dựng dữ liệu về mô hình sinh kế, hợp tác xã đồng hành cũng được xác định là những nội dung có thể góp phần nâng cao hiệu quả điều phối và theo dõi kết quả hỗ trợ.
Tại Hội nghị, các đại biểu tại các điểm cầu tỉnh, thành phố trao đổi về khả năng triển khai chương trình phù hợp với điều kiện từng địa phương. Các ý kiến tập trung vào việc xác định đúng nhu cầu sinh kế, lựa chọn hợp tác xã đủ năng lực đồng hành, huy động nguồn lực và xây dựng những mô hình có khả năng duy trì lâu dài. Theo định hướng của chương trình, hiệu quả hỗ trợ cần được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của người dân như có thêm việc làm, thu nhập được cải thiện, duy trì được sinh kế sau hỗ trợ, tăng mức độ tham gia vào tổ hợp tác, hợp tác xã và từng bước hình thành đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Trong thời gian tới, hai bên sẽ rà soát nhu cầu tại các địa phương, huy động nguồn lực và từng bước triển khai các hoạt động hỗ trợ sinh kế, phục hồi sau thiên tai, đào tạo, tổ chức sản xuất, chuyển đổi số và kết nối thị trường. Năm 2027, hai bên dự kiến lựa chọn một số mô hình để hỗ trợ, theo dõi, đánh giá, rút kinh nghiệm và xem xét nhân rộng. Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2031 hướng tới kết nối hai nguồn lực: khả năng vận động, điều phối nguồn lực nhân đạo của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam với năng lực tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế tập thể và kết nối thị trường của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Qua đó, hỗ trợ nhân đạo từng bước được gắn với sinh kế, việc làm và thu nhập, tạo thêm điều kiện để người dân phục hồi, phát triển và tự chủ cuộc sống.