Tại hội thảo, ông Trần Sĩ Pha, Trưởng Ban Công tác xã hội – Quản lý thảm họa, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, chia sẻ thực tiễn tiếp nhận hàng cứu trợ giai đoạn 2020 – 2025, đồng thời chỉ ra những khó khăn trong quá trình tiếp nhận và thông quan hàng viện trợ quốc tế khẩn cấp. Theo đó, hồ sơ, chứng từ do nhà tài trợ cung cấp đôi khi chưa đầy đủ, thống nhất; tên hàng hóa chưa phù hợp với danh mục chuyên ngành tại Việt Nam, gây khó khăn cho việc xác định thủ tục cần thực hiện. Đối với các lô hàng gồm nhiều chủng loại, việc phân loại, xác định mã HS, xin giấy phép chuyên ngành, kiểm dịch và kiểm tra chất lượng có thể kéo dài thời gian xử lý. Bên cạnh đó, dù hàng viện trợ có thể được miễn thuế theo quy định, các chi phí dịch vụ tại cảng, sân bay như lưu kho, bốc xếp và lưu container vẫn có thể phát sinh nếu chưa có phương án phối hợp từ trước.
Từ thực tiễn này, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam kiến nghị nghiên cứu cơ chế ưu tiên xử lý, thông quan đối với hàng cứu trợ khẩn cấp của các tổ chức nhân đạo đủ điều kiện; xem xét phương án thông quan trước, bổ sung hồ sơ sau trong những trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật. Đồng thời, cần thống nhất đầu mối phối hợp, xây dựng quy trình chuẩn và sổ tay hướng dẫn liên ngành, làm rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan, cơ quan quản lý phòng, chống thiên tai và các tổ chức tiếp nhận viện trợ. Bên cạnh việc tháo gỡ vướng mắc tại khâu thông quan, điều phối và phân bổ hàng cứu trợ trong nước cũng là yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động nhân đạo. Theo chia sẻ của Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, công tác cứu trợ cần bảo đảm tính kịp thời, công khai, minh bạch, đúng đối tượng và phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Việc hỗ trợ cần được triển khai sớm, đặc biệt trong 24 – 72 giờ đầu sau thiên tai khi điều kiện cho phép; ưu tiên các nhóm dễ bị tổn thương như hộ nghèo, người khuyết tật, người cao tuổi sống đơn thân, đồng thời căn cứ mức độ thiệt hại và nhu cầu của từng địa bàn để tránh chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng.
Thực tiễn ứng phó với bão Yagi năm 2024 cho thấy vai trò của các phương thức hỗ trợ linh hoạt và phối hợp liên ngành. Việc ứng dụng công nghệ số, hỗ trợ tiền mặt và triển khai các hình thức chi trả điện tử phù hợp giúp người dân chủ động lựa chọn hàng hóa thiết yếu theo nhu cầu, đồng thời góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế tại địa phương. Cùng với đó, sự phối hợp giữa Hội Chữ thập đỏ các cấp với chính quyền và các lực lượng chức năng giúp nâng cao hiệu quả khảo sát nhu cầu, tiếp nhận và phân phối hàng cứu trợ. Việc thiết lập đầu mối tiếp nhận, điều phối chung và cập nhật thông tin về các khu vực còn thiếu hỗ trợ cũng góp phần hạn chế tình trạng tập trung quá nhiều nguồn lực tại một địa điểm, trong khi người dân ở vùng sâu, vùng xa chưa được tiếp cận đầy đủ.
Hội thảo là dịp để các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức quốc tế trao đổi về những khó khăn trong thực hiện thủ tục tiếp nhận hàng cứu trợ, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phối hợp. Việc hoàn thiện quy trình liên ngành cần hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí phát sinh, đồng thời bảo đảm kiểm soát hàng hóa, tuân thủ quy định pháp luật và sử dụng nguồn viện trợ đúng mục đích. Thông qua hội thảo, các bên có thêm cơ sở trao đổi, hoàn thiện quy trình tiếp nhận và điều phối hàng cứu trợ theo hướng thông suốt, minh bạch, hiệu quả. Cơ chế phối hợp rõ ràng, đầu mối tiếp nhận thống nhất và phương án hậu cần được chuẩn bị từ trước sẽ góp phần nâng cao khả năng huy động, tiếp nhận và phân phối nguồn lực quốc tế, bảo đảm hàng viện trợ đến đúng nơi, đúng người, đúng thời điểm, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe và ổn định đời sống của người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai.