Doanh nghiệp, tổ chức xã hội, cá nhân và cộng đồng đều sẵn sàng chung tay khi biết ở đâu đang có người cần giúp đỡ. Vấn đề không chỉ là “huy động được bao nhiêu?” mà quan trọng hơn “nguồn lực ấy đến đâu, đến với ai, để giải quyết vấn đề gì và tạo ra thay đổi nào?”
Một “địa chỉ tin cậy” của lòng nhân ái
Hội Chữ thập đỏ cần trở thành địa chỉ tin cậy của cả hai phía: Người cần trợ giúp và người muốn giúp đỡ. Đối với người cần trợ giúp, Hội phải là nơi họ có thể tìm đến khi gặp khó khăn. Đối với người có lòng nhân ái, Hội phải giúp họ biến mong muốn sẻ chia thành những hỗ trợ có địa chỉ và hiệu quả. Điều đó không có nghĩa Hội phải trực tiếp làm tất cả. Hội phải biết nhu cầu ở đâu, nguồn lực ở đâu và kết nối hai phía hiệu quả nhất.
Từ “có gì hỗ trợ nấy” đến “cần gì hỗ trợ đó”
Một thay đổi quan trọng trong hoạt động nhân đạo là chuyển từ cách tiếp cận dựa trên nguồn lực sẵn có sang cách tiếp cận dựa trên nhu cầu. Không bắt đầu bằng “Chúng ta đang có gì để trao?” mà bắt đầu bằng “Người dân thực sự cần gì?”
Một gia đình sau thiên tai có thể cần lương thực trong những ngày đầu, nhưng sau đó cần vật tư sản xuất, con giống, cây giống hoặc vốn để phục hồi sinh kế. Một người khuyết tật có thể cần hỗ trợ trước mắt, nhưng lâu dài có thể cần phương tiện phù hợp, việc làm hoặc cơ hội hòa nhập. Vì vậy, trợ giúp phải được thiết kế theo nhu cầu và từng giai đoạn.
“Đúng đối tượng – đúng nhu cầu – đúng thời điểm”
Đây cần trở thành nguyên tắc xuyên suốt. Đúng đối tượng: Đến với người thực sự cần trợ giúp. Đúng nhu cầu: Hỗ trợ phù hợp với hoàn cảnh. Đúng thời điểm: Đặc biệt quan trọng trong thiên tai, thảm họa và tình huống khẩn cấp. Muốn làm được điều đó, Hội phải có năng lực đánh giá nhu cầu, phân loại đối tượng, kết nối thông tin và điều phối nguồn lực.
Khắc phục tình trạng “nơi được nhiều, nơi chưa được”
Nguồn lực nhân đạo nếu không được điều phối tốt có thể dẫn đến nghịch lý: Có nơi nhận được nhiều lần, trong khi nơi khác vẫn còn người chưa được tiếp cận. Vai trò điều phối của Hội chính là góp phần khắc phục khoảng trống đó. Hội cần từng bước hình thành cơ chế chia sẻ thông tin giữa các cấp Hội, chính quyền, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và nhà tài trợ. Mục tiêu không phải kiểm soát mọi nguồn lực xã hội. Mục tiêu là cung cấp thông tin đủ tin cậy để các nguồn lực được kết nối hiệu quả hơn.
Nòng cốt không đồng nghĩa với làm thay
Một Hội Chữ thập đỏ hiện đại không cần tự mình làm tất cả. Nhà nước có chính sách và nguồn lực công. Doanh nghiệp có tài chính, công nghệ và năng lực quản trị. Các tổ chức xã hội có chuyên môn. Người dân có sự tham gia và tinh thần tương trợ. Hội có mạng lưới cơ sở, hiểu cộng đồng, năng lực nhân đạo và vai trò kết nối, điều phối. Khi các nguồn lực ấy được kết nối đúng cách, một hoạt động nhân đạo có thể tạo thành một chuỗi giá trị lâu dài. Vì vậy, nòng cốt không phải là làm nhiều nhất; nòng cốt là nhìn thấy nhu cầu sớm hơn, kết nối tốt hơn và giúp nguồn lực đến đúng nơi hơn.
Đón xem Bài 3 “Lấy niềm tin làm nền tảng: Đổi mới quản trị để công tác nhân đạo tạo ra giá trị bền vững”