Hiệp Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) đã phân bổ 500.000 franc Thụy Sĩ từ Quỹ Dự phòng Ứng phó Thảm họa (DREF) nhằm tăng cường hỗ trợ Hội Chữ thập đỏ Chile ứng phó với tình trạng cháy rừng quy mô lớn bùng phát từ tháng 1 tại các vùng Ñuble và Biobío, miền trung đất nước.
“Ngày 18/1, các đám cháy đã vượt ngoài tầm kiểm soát và lan nhanh do điều kiện thời tiết bất lợi cùng sự thay đổi đột ngột của hướng gió, tại địa phương gọi là gió viento puelche, chỉ trong vài giờ đã tràn vào các khu dân cư đông đúc,” IFRC-DREF cho biết.
Các đám cháy diễn biến nhanh chóng khiến chính quyền phải tuyên bố tình trạng thảm họa ngay trong ngày, đồng thời huy động toàn bộ nguồn lực của hệ thống ứng phó quốc gia.
“Khẩn cấp này đã gây ra những tác động nhân đạo nghiêm trọng, bao gồm sơ tán hàng loạt (khoảng 50.000 người), thiệt hại về người, hư hỏng nhà cửa, gián đoạn sinh kế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản cũng như cơ sở hạ tầng thiết yếu,” IFRC-DREF cho biết thêm.
Trước đó, Hội Chữ thập đỏ Chile đã kích hoạt quy trình hành động sớm rút gọn đối với cháy rừng – lần đầu tiên được áp dụng trên thế giới – giải ngân 95.000 CHF để hỗ trợ 2.000 người dân.
Một phân tích mới do World Weather Attribution (WWA) công bố hôm nay cho thấy biến đổi khí hậu do con người gây ra đã làm cho điều kiện thời tiết thuận lợi cho cháy rừng trong các vụ cháy gần đây ở cả Chile và Argentina có khả năng xảy ra cao gấp ba lần; hiện tượng La Niña cũng góp phần thúc đẩy tình trạng khô hạn nhưng ở mức độ thấp hơn.
“Tác động lớn trên nhiều lĩnh vực”
Các nhà khoa học cho biết khu vực này hiện nhận lượng mưa ít hơn tới 25% so với trong một thế giới không có việc đốt nhiên liệu hóa thạch, trong khi các đám cháy còn bị thúc đẩy bởi nhiệt độ tiệm cận 40°C và gió mạnh khoảng 40 km/giờ.
Tỉnh bị ảnh hưởng nặng nề nhất tại Argentina là Chubut, nơi có Vườn quốc gia Los Alerces National Park ở Patagonia, giáp biên giới Chile và được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.
Nhà khoa học Argentina Juan Antonio Rivera thuộc Trung tâm Khoa học và Công nghệ tại thành phố Mendoza, đồng thời là tác giả nghiên cứu của WWA, cho biết: “Những đám cháy này đang tấn công vào trung tâm cộng đồng và di sản thiên nhiên của chúng ta. Ở Patagonia, chúng ta chứng kiến lửa đe dọa các cây Alerce – những ‘người khổng lồ’ cổ đại đã tồn tại hàng nghìn năm.”
“ Sự kết hợp giữa hiện tượng nóng lên do con người gây ra và các chu kỳ tự nhiên như La Niña đã tạo ra tình trạng khô hạn – môi trường lý tưởng cho cháy rừng phát triển. Đối với Chile và Argentina, sự khô hạn của cảnh quan không còn là dự báo mà đã trở thành một cuộc khủng hoảng cần được ứng phó khẩn cấp để bảo vệ đa dạng sinh học độc đáo và người dân trong khu vực.”
Tuyên bố hôm nay của WWA nhấn mạnh rằng “các cảnh quan mang tính biểu tượng, hồ băng, thị trấn miền núi và các điểm du lịch cao điểm mùa hè nhanh chóng trở thành khu vực sơ tán khi lửa lan dọc sườn phía đông dãy Andes.”
Chuyên gia đô thị cao cấp Aynur Kadihasanoglu của Trung tâm Khí hậu cho biết thêm: “Tại Chile, sự gần kề giữa các đồn điền thông dễ cháy và khu dân cư khiến tính mạng và sinh kế người dân gặp rủi ro… Để cứu sống con người, chúng ta không chỉ phải giải quyết lượng phát thải gây gia tăng nhiệt độ, mà còn phải xử lý mức độ phơi lộ tại địa phương khiến cộng đồng trở nên dễ bị tổn thương.”
Hội Chữ thập đỏ Chile đã tham gia ứng phó các tình huống khẩn cấp cháy rừng ở cấp quốc gia vào các năm 2012, 2014, 2017, 2022–23 và 2024, hỗ trợ hàng nghìn người bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo IFRC-DREF, “sự gia tăng về tần suất và cường độ của các mối đe dọa do biến đổi khí hậu cùng với dòng người di cư đến các khu đô thị hóa chưa được quản lý đã biến những kịch bản này thành các sự kiện có tác động lớn trên nhiều lĩnh vực.”
Ảnh: Hội Chữ thập đỏ Chile